Bölüm 06 · Portföy kurulumu, çeşitlendirme ve korelasyon
Portföy Daimyosu
Bir daimyo topraklarını tek vadiye kurmaz. Ryō, farklı varlıkların aynı anda neden düştüğünü öğrenir.
Kadro: Lady Kirishima · Ryō · Aiko
Kirishima Vadisi
Kirishima. Zamandan bağımsız görünen bir dağ. Buraya çağıran, adını yalnız fısıltıyla duyduğum bir daimyoydu: Lady Kirishima.
Feodal Japon dağ manzarası. Ryō dar patikadan yukarı çıkıyor; tepede zırhlı bir kadın figürü, elinde savaş yelpazesi.
Lady Kirishima Ryō'ya dönüyor; sakin, ölçülü bir bakış.
Diyorlar ki iyi bir tüccar olmuşsun.
İyi bir işlem yaptım. İyi bir portföyüm yok.
İşte bu yüzden buradasın.
Vadinin panoraması: farklı iklimlerde farklı köyler — pirinç tarlaları, balıkçı iskelesi, dağ madeni, orman kenarı çiftlik.
Topraklarımı görüyor musun? Beş köy. Beş farklı gelir.
Tek Vadi Yanılgısı
Kirishima savaş yelpazesiyle uzaktaki dar bir vadiyi işaret ediyor; içinde tek tip bir tarım.
Şuradaki komşu daimyo topraklarını tek vadiye kurmuş. Zengin. Bir yıl. Sonra bir sel gelir; her şey biter.
Ryō defterine 'çeşitlendirme = adet mi?' yazıyor.
Ben on farklı hisse tutuyorum. Bu çeşitlendirme değil mi?
Kirishima defteri kenara itiyor; sertçe.
On farklı hisse, aynı sektörden alınmışsa — on isim, bir bahistir.
Adet seni aldatır. Korelasyon konuşur.
Beş Köy
Kirishima haritayı seriyor: pirinç, balık, maden, orman, ipek. Her birinin yanında farklı bir sembol.
Pirinç kurak yılda kaybeder, balık kazanır.
Maden düşük fiyatta kaybeder, orman odun talebi yükselince kazanır.
Her köyün başka bir düşmanı, başka bir mevsimi vardır.
Ryō defterine dört başlık atıyor: hisse, tahvil, altın, nakit.
Belki benim beş köyüm bunlar olmalı.
Aiko içeri giriyor, ellerinde iki koyu çay bardağı.
Bir de son sınıf: 'nakit'. Sıkıcı görünür. Ama fırtınada tek gemi odur.
Korelasyon
Kirishima bir masada iki dalga çiziyor; birlikte inip birlikte kalkıyorlar.
İki varlık aynı anda mı düşer, aynı anda mı yükselir? Cevap 'korelasyon' denen sayıdır.
İkinci çizim: iki dalga; biri yukarı çıkarken diğeri aşağı iniyor.
Ters yönlüyse korelasyon eksi. Portföyün nefesi burada gizlidir.
Üçüncü çizim: iki dalga; birbirinden bağımsız.
Bağımsızsa sıfır. Ama bir gerçek daha var: fırtınada bütün dalgalar bir olur.
Fırtına Günü
Bir sabah uyanırsın: hisseler düşmüş, tahviller düşmüş, altın düşmüş, kripto düşmüş. 'Çeşitlendirme' o gün bir hikâye gibi anlatılır.
Geriye dönüş: 2020 baharı. Bütün grafikler aynı anda düşüyor. Hisse, tahvil, kripto, emtia — hepsi kırmızı.
DOOMKirishima defteri kapatıyor; sesi düşük.
Bu yüzden çeşitlendirme yetmez. Bir de likidite lazım.
Fırtına günü satabildiğin, sadece nakit ve en likit varlıklardır.
Ryō defterine yazıyor: 'Kriz = tüm korelasyonlar 1'e çıkar.'
Yani sakin havada ölçtüğüm risk, fırtınada başka bir sayı.
Dağılım
Yıllarca yapılan çalışmalar tek bir cümlede özetlenir: portföy getirisinin en büyük belirleyicisi hangi hisseyi seçtiğin değil, ne kadarını hisseye ayırdığındır.
Kirishima kâğıda basit bir pasta grafiği çiziyor: %50 hisse, %30 tahvil, %10 altın, %10 nakit.
Önce dağılımını seç. Sonra içindeki isimleri.
Aiko not defterine iki soru yazıyor: 'Hangi yaşta?' ve 'Hangi ufuk?'
Yirmi yaşında biriyle altmışında biri aynı portföyü taşıyamaz.
Zaman ufkun kısaysa, dalgalanmayı taşıyamazsın.
Ryō kendi tablosunu yazıyor: hedef %60 hisse, %25 tahvil, %10 altın/emtia, %5 nakit.
İlk defa portföy 'bir sonraki işlem' değil, bir düzenmiş.
Yeniden Dengeleme
Kirishima bir kum saati gösteriyor; kum bir taraftan diğerine akıyor.
Piyasa senin dağılımını her gün bozar. Yükselen ağırlaşır, düşen incelir.
Yılda bir kez ya da eşiklerde geri düzeltirsin. Buna 'yeniden dengeleme' denir.
Yakın plan: bir el, ağır olan tarafın taşlarını hafif tarafa aktarıyor.
Bu, yükseleni satıp düşeni almak demektir. Kalabalığa ters. Ama disipline uygun.
Ryō biraz duraksıyor.
Ama yükseleni neden satayım?
Çünkü portföyün adı 'bugün en çok kazandıran' değildir. 'Yarın ayakta kalabilen'dir.
Ucuz Ders
İyi portföyün en büyük düşmanı kötü piyasa değildir. Kötü portföy sahibidir. Çok işlem, çok maliyet, çok kendini kandırış.
Kirishima kâğıda bir hesap yazıyor: yüksek işlem ücretleri, vergiler, aşırı alım-satım. Sonuç: getirinin yarısı buharlaşıyor.
Portföy hafif dokunulur. Ağır dokunan aşağı çeker.
Ryō defterine üç kural yazıyor: '1) yılda bir denge, 2) eşikte müdahale, 3) haber varsa 24 saat bekle'.
'Haber varsa 24 saat bekle' — bu en zoru olacak.
Aiko onaylayarak başını sallıyor.
Kural, sen zayıfken senin yerine karar veren şeydir.
Tek Bahis Değil
Kirishima Ryō'yu tepenin kenarına götürüyor; aşağıda beş köy sabahın buğusunda parlıyor.
Bir tüccar tek işleme, bir daimyo tek köye bağlanmaz.
Bir tanesi yanarsa, kalanlar seni ayakta tutmalı.
Uzakta, komşu daimyonun tek vadili topraklarında sel görüntüsü; köy sular altında.
Şu manzaraya bakmayı unutma. Portföyünü kurarken hep şu vadiyi hatırla.
Ryō defterini kapatıyor; kararlı bir yüz.
Portföy = 'bir sonraki işlem' değil. Portföy = birbirini dengeleyen kararlar bütünü.
Dönüş Yolu
Dağdan bir işlem stratejisiyle inmedim. Bir varlık dağılımıyla indim. İkisi arasındaki fark, bir günün ile bir on yılın arasındaki farktır.
Ryō dağdan aşağı iniyor; sırt çantasında Kirishima'nın verdiği eski bir portföy tablosu.
Bir sonraki bölümde defterlere gireceğim. Ama bu kez fiyat defterine değil, bilanço defterine.
Uzakta arşiv odasının kapısı; yaşlı bir arşivci Genzō pencereden bakıyor.
Kâr bir görüştür. Nakit bir gerçektir.
O günden sonra portföyümde hâlâ tek bir bahis vardı. Ama artık o bahsin adı 'ben' değildi.
Ryō yolda yürürken defterinin son sayfasında Kirishima'nın el yazısını görüyor: 'Adet çokluk değildir. Farklılık çokluktur.'
…Bu bölümden kalanlar.
- »Çeşitlendirme adet değil, korelasyon meselesidir: on farklı teknoloji hissesi tek bir bahistir.
- »Varlık dağılımı getirinin en büyük belirleyicisidir; hisse seçimi ikinci sıradadır.
- »Yeniden dengeleme, disiplini otomatikleştirmenin yoludur.
- »Korelasyon sabit değildir; kriz anında her şey birlikte düşer.
- »Portföy, tek işlemin süslenmiş hâli değil; birbirini dengeleyen kararlar bütünüdür.